Ekrandaki Gösteriş, Yorumdaki İroni: YouTube Türkiye’de Fast-Food İçeriklerine İzleyici Tepkilerinin Sosyolojik Analizi
Sayı / OnlineFirst
Sayı 1/1
Yıl / Cilt / Sayı
2026 / 1 / 1
DOI
https://doi.org/10.65552/gusteme.2026.1.1.002
Anahtar Kelimeler
gösterişçi tüketim, YouTube, içerik analizi, ironi, fast-food, yemek sosyolojisi
Yazar/lar
Nurceren Çetinkaya1 
1 Kırklareli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyoloji Anabilim Dalı, Kırklareli, Türkiye. E-Posta: [email protected]
Öz
Bu çalışma, YouTube Türkiye’deki fast-food temalı yemek içeriklerine yönelik izleyici yorumlarını gösterişçi tüketim perspektifinden incelemektedir. Üç farklı kanaldan (Oha Diyorum, YapYap, Tuna Tavus) seçilen videolara gelen 5.008 yorumdan, önceden tanımlanmış kriterleri karşılayan 2.474 yorum, MAXQDA Analytics Pro 24.9.0 yazılımıyla nitel içerik analizine tabi tutulmuştur. Güvenirlik, kodlayıcılar arası uyum yüzdesiyle (%93,8) sağlanmış; geçerlik üçgenleme stratejisiyle desteklenmiştir. Yorumlar beş ana tema ve sekiz alt-kod altında toplanmıştır. Bulgular, Oha Diyorum ve YapYap kanallarında öneriler ve fast-food yeme istekleri temalarının baskın olduğunu, Tuna Tavus kanalında ise alay etme temasının (%39,0) öne çıktığını göstermektedir. Fast-food tüketmemenin gerekçeleri arasında ekonomik durum (%59,1), sağlık (%18,2) ve coğrafi konum (%13,6) belirleyici olmuştur. Çalışma, ekranda sahnelenen gösterişçi tüketim pratiklerine izleyicinin yalnızca uyum sağlamadığını; alaycı yorum üreterek ekonomik ve sembolik bir ironik mesafe stratejisiyle eleştirel bir konum aldığını ortaya koymaktadır.